Zoonoza sprzed 1400 lat. Dziewczynka zmarła na ciężki przypadek różycy
13 godz. temuNaukowcy odtworzyli kompletny genom włoskowca różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae) z zębów dziecka pochowanego w północnym Kaukazie około 600 roku naszej ery. To pierwsze tak dobrze zachowane dawne DNA tego patogenu. Włoskowiec różycy atakuje głównie świnie, z których może przenosić się na ludzi. W bardzo rzadkich przypadkach może doprowadzić u ludzi do posocznicy, zapalenia wsierdzia lub zaatakować stawy. I właśnie z takim przypadkiem mamy tutaj do czynienia.
W pozostałościach po próbie jądrowej znaleziono nieznany kryształ
15 maja 2026, 06:25W lipcu 1945 roku, na pustyni w Nowym Meksyku, Stany Zjednoczone przeprowadziły pierwszy w historii test jądrowy o kryptonimie Trinity. Eksplozja uwolniła energię równoważną 25 tysiącom ton TNT, temperatura w epicentrum przekroczyła 1500°C, ciśnienie zaś sięgnęło 8 gigapaskali, tyle ile głęboko we wnętrzu Ziemi. Piasek pustyni stopił się i zeszklił, tworząc bladozieloną, słabo radioaktywną substancję, którą naukowcy nazwali trynitytem.
Paradoksalna zależność: języki bardziej zróżnicowane tam, gdzie mniej zróżnicowane geny
6 maja 2026, 07:31Ludzkie języki w niezwykłym stopniu różnią się między sobą. Jedne stawiają czasownik na początku zdania, inne na końcu, jeszcze inne w środku. Jedne posługują się tonami, inne nie. Jedne opisują „palec” i „dłoń” tym samym słowem, inne mają odrębne pojęcia. Dlaczego ta różnorodność jest tak nierównomiernie rozłożona na mapie świata? Dlaczego jedne regiony są prawdziwymi mozaikami językowymi, a w innych dominuje jeden wzorzec? Odpowiedź, jak pokazują badania opublikowane właśnie na łamach PNAS, tkwi w genetyce mieszkańców poszczególnych obszarów.
Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek
27 marca 2026, 11:08Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek, przyznaje profesor John Noonan z Wydziału Fizyki Auburn University w Alabamie. Szansa, że jakikolwiek teleskop spojrzy na kometę akurat w momencie, gdy ta się rozpada, jest niewyobrażalnie mała. A jednak taki niezwykły przypadek zdarzył się naukowcom korzystającym z Teleskopu Hubble'a. Co więcej, kometa K1 – jej pełna nazwa to C/2025 K1 (ATLAS) – wcale nie miała być przedmiotem badań.
Endometrioza jest „wdrukowywana” już w życiu płodowym?
3 marca 2026, 10:01Dewastująca zdrowie i życie endometrioza, zwana „chorobą tysiąca hipotez”, dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Polega na obecności tkanki endometrium poza jamą macicy — najczęściej w jajnikach, jajowodach lub otrzewnej. Powoduje przewlekły ból, problemy z płodnością i znacznie obniża jakość życia. Ostatnio powiązano ją z występowaniem 661 innych chorób. Mimo że choroba znana jest od dziesięcioleci, jej przyczyny do dziś nie są w pełni wyjaśnione.
Z przeszłości medycyny: lalka w żelaznym płucu
23 lutego 2026, 16:58Lalka w żelaznym płucu. To bynajmniej nie dziecięca zabawka. To koszmarny model dla ofiar koszmarnej choroby i ich rodziców. Był on wykorzystywany w Lord Mayor Treloar Orthopaedic Hospital w Anglii do pokazania dzieciom chorującym na polio i ich rodzicom, jak będzie wyglądało leczenie.
Zegar na Księżycu poprawiłby ziemskie pomiary czasu, pomógł w stworzeniu księżycowego GPS
23 lutego 2026, 11:11Dzięki niezwykłemu rozwojowi technologii dysponujemy już tak doskonałymi zegarami, że potrafimy zauważyć różnicę czasu pomiędzy zegarem umieszczonym u podnóża góry a zegarem na jej szczycie. Utrzymanie tak olbrzymiej dokładności w zegarach umieszczonych na Ziemi jest niezwykle trudne. Każda zmiana temperatury, każde drganie, każde wahanie ciśnienia zakłóca działanie zegara. Konieczne jest wykorzystywanie kosztownych i energochłonnych systemów chłodzenia i izolacji. Nigdy nie są one też w pełni skuteczne. Rozwiązaniem problemu mogłoby być umieszczenie zegara optycznego... na Księżycu.
Ptasie odchody budowały potęgę królestwa Chincha i były ważnym elementem gospodarki Inków
13 lutego 2026, 10:35Analiza izotopowa kolb kukurydzy z doliny Chincha pokazuje, że już w okresie preinkaskim andyjskim rolnicy systematycznie wykorzystywali ptasie guano, które mogło stanowić fundament potęgi jednego z najważniejszych państw przedinkaskich – królestwa Chincha. Badania opublikowane na łamach PLOS ONE dostarczają pierwszych bezpośrednich dowodów na intensywne stosowanie nawozów morskich w prekolumbijskim rolnictwie wybrzeża Peru. Wyniki sugerują, że kontrola nad guanem mogła mieć strategiczne znaczenie zarówno dla Chincha, jak i później dla imperium Inków.
Otyłość zabija. Co dziesiąta śmierć od zakażenia na świecie może być z nią związana
10 lutego 2026, 17:06Osoby otyłe są narażone na znacznie wyższe ryzyko hospitalizacji lub zgonu w wyniku infekcji niż osoby o prawidłowej masie ciała, czytamy na łamach The Lancet. Naukowcy z University College London, Uniwersytetów w Helsinkach, Skövde oraz innych ośrodków z Finlandii i Wielkiej Brytanii przeanalizowali dane ponad 540 000 osób, śledząc ich losy przez 13-14 lat. Odkryli, że nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu praktycznie każdego typu infekcji – od bakteryjnych i wirusowych, po pasożytnicze i grzybicze.
Masa ciała gwałtownie rośnie po zaprzestaniu przyjmowania leków na odchudzanie
12 stycznia 2026, 16:48Po przerwaniu przyjmowania leków na odchudzanie ludzie przybierają na wadze nawet 4-krotnie szybciej, niż po zaprzestaniu tradycyjnych metod odchudzania, takich jak dieta. Co więcej, wzrost tempa przybierania na wadze jest prawdopodobnie jeszcze większy w przypadku osób, które stosowały nowsze leki – antagonistów receptora GLP-1 – jak semaglutyd (Ozempic, Wegovy, Rybelsus) i tirzepatyd (Mounjaro).
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
